Beyaz Eşyada Ses ve Titreşimin Nedenleri ve Çözümü

Beyaz eşyalar çalışırken bir miktar ses çıkarır; bu, içlerinde dönen ve titreşen parçaların doğal sonucudur. Ancak sesin karakteri değiştiğinde, önceden duyulmayan bir tıkırtı, uğultu ya da sarsıntı ortaya çıktığında bu genellikle bir şeyin yolunda gitmediğinin işaretidir. Buzdolabı, çamaşır makinesi ve bulaşık makinesinde duyulan seslerin büyük bölümü karmaşık arızalardan değil, yerleşim, denge ve bakım eksikliğinden kaynaklanır. Sesin kaynağını doğru okumak, hem gereksiz servis çağrısını hem de daha büyük arızaları önler.

Titreşim neden büyür?

Her cihazın içinde dönen bir motor, pompa ya da fan bulunur. Bu parçalar çalışırken küçük titreşimler üretir. Cihaz sağlam ve dengeli bir zemine tam oturuyorsa titreşim orada sönümlenir. Ayaklardan biri boştaysa ya da cihaz duvara, dolaba veya yan makineye temas ediyorsa titreşim aktarılır ve büyür. Zemin ve gövde bir rezonans kutusu gibi davranarak sesi olduğundan çok daha yüksek duyurur. Bu yüzden ses sorunlarının önemli bir bölümü, cihazın nasıl durduğuyla ilgilidir.

İlk kontrol: denge ve boşluk

Ses şikâyetinde ilk yapılacak iş cihazın terazide olup olmadığını kontrol etmektir. Cihazın köşelerine sırayla hafifçe bastırıldığında sallanıyorsa, ayarlanabilir ayaklardan biri boştadır. Ayaklar, cihaz her köşesinden sağlam basana kadar ayarlanmalı ve kilit somunları varsa sıkılmalıdır. Ardından cihazın arka ve yan yüzeylerinin duvara, dolaba ya da başka bir cihaza değip değmediğine bakılır. Küçük bir temas noktası bile belirgin bir uğultu üretebilir; birkaç santimetre boşluk bırakmak çoğu zaman sorunu bitirir.

Buzdolabında duyulan sesler

Buzdolabında kompresörün çalışırken çıkardığı sürekli ve alçak uğultu normaldir. Soğutucu akışkanın dolaşmasından kaynaklanan fokurdama ve şırıltı da beklenen seslerdendir. Buna karşılık düzensiz tıkırtılar genellikle arka bölümdeki fanın bir engele sürtmesinden ya da yoğuşma suyu tepsisinin yerinden oynamasından kaynaklanır. İç bölmede biriken buz da fan kanadına değerek ritmik bir ses üretebilir. Rafların ve şişe tutucuların oynaması, kapı açılıp kapandığında duyulan kısa çıtırtıların sık rastlanan nedenidir.

Çamaşır makinesinde sarsıntı ve gürültü

Çamaşır makinesinde en yüksek ses sıkma aşamasında ortaya çıkar, çünkü tambur en yüksek hızda döner. Bu aşamada yürüyen ya da şiddetle sarsılan bir makinede genellikle iki neden vardır: dengesiz yerleşim veya taşıma cıvatalarının sökülmemiş olması. Yeni kurulan makinelerde arka yüzeydeki nakliye cıvataları çıkarılmazsa tambur serbest hareket edemez ve ciddi bir sarsıntı oluşur. Çamaşırın tambur içinde tek tarafa toplanması da dengesizlik yaratır; ağır ve hafif parçaları karışık yüklemek bunu azaltır.

Yabancı cisim ve tıkanıklık

Çamaşır makinesinde dönen tamburdan gelen metalik sürtünme sesi, çoğu zaman cepte kalmış bir bozuk para, düğme ya da telli bir parçadan kaynaklanır. Bu tür cisimler tambur ile kazan arasına sıkışır. Benzer biçimde pompa filtresinde biriken tüy ve tortu, tahliye sırasında zorlanma sesi çıkarır. Filtreyi belirli aralıklarla temizlemek hem sesi hem de tahliye sorunlarını azaltır. Bulaşık makinelerinde ise dönen kolun bir tabağa ya da uzun bir çatala takılması düzenli aralıklarla tekrarlayan bir vuruntu üretir.

Su tesisatından gelen sesler

Her ses cihazın kendisinden gelmez. Makine su almayı bitirdiği anda duyulan sert bir gümbürtü, tesisattaki su darbesinin sonucudur; borularda basıncın ani biçimde durmasıyla oluşur. Su alma hortumunun duvara ya da dolaba gergin biçimde temas etmesi de titreşimi eve yayar. Hortumların rahat kıvrımlarla yerleştirilmesi ve temas noktalarına yumuşak bir ara malzeme konması bu sesleri belirgin biçimde azaltır.

Basit ve etkili önlemler

Ses ve titreşimi azaltmak için birkaç önlem çoğu evde işe yarar. Cihazı düzgün ve sağlam bir zemine oturtmak, ayaklarını dikkatle ayarlamak, çevresinde boşluk bırakmak, altına titreşim emici pedler koymak ve üstüne titreşimle tıkırdayacak eşyalar dizmemek bunların başında gelir. Filtreleri temizlemek, aşırı yükleme yapmamak ve cihaz üstüne ağırlık koymamak da hem sesi hem yıpranmayı azaltır. Ses değişikliği fark edildiğinde önce bu basamakların gözden geçirilmesi mantıklı bir sıradır.

Ne zaman servise başvurmalı?

Denge ve yerleşim düzeltildiği hâlde geçmeyen, giderek şiddetlenen ya da metalik sürtünme, sert vuruntu biçiminde duyulan sesler mekanik aşınmaya işaret edebilir. Bu tür durumlarda cihazı zorlayarak çalıştırmayı sürdürmek arızayı büyütür. Cihazın markası, modeli, sesin hangi aşamada ve ne sıklıkla çıktığı not edilerek yetkili servise başvurmak, teşhisin hızlanmasını sağlar.

Ev cihazlarının çıkardığı ses, aslında düzenli bir geri bildirimdir. Alışılmış sesi tanımak, değiştiğinde fark edilmesini kolaylaştırır. Denge, boşluk, yükleme ve temizlik gibi temel noktalar gözden geçirildiğinde gürültünün büyük bölümü ortadan kalkar; kalan kısım ise zamanında müdahale edilmesi gereken gerçek uyarılardır.